Een inloop in kerkelijk Krabbendijke

Tekst Chris Klaasse Beeld Niels Geijtenbeek

De Gereformeerde Gemeente van Krabbendijke heeft pas sinds vijf jaar een evangelisatiecommissie, maar opende eind oktober al een inloophuis, midden in het dorp. Hoe pakten de voortvarende Zeeuwen dat aan? En, waarom niet in Bergen op Zoom?

Het is op een zaterdagochtend begin november gezellig druk in Het Kruispunt. Een klusjesman –gemeentelid, vrijwilliger– loopt met een boormachine rond om een wandrek voor tijdschriften op te hangen. Een tweetal vrouwen –zichtbaar kerkmensen– snuffelt tussen rekken met kleding. Ondertussen komt een oudere man een doos boeken brengen. Later deze ochtend zullen negen tassen kleding en nog een doos lectuur volgen. ‘We hebben over klandizie niet te klagen’, vertelt Jos Weststrate, een van de gemeenteleden die betrokken zijn bij de totstandkoming van de inloop. ‘Via het kassasysteem registreren we het aantal bezoekers. In de eerste twee weken zijn er tweehonderd geweest, van wie 40 procent van buiten de gemeente komt.’ Dat zijn er dus ruim dertig per dag. De kringloopwinkel is open op donderdagmiddag, vrijdagochtend en zaterdagochtend.

Weststrate zit samen met ouderling J. Kruysse, voorzitter van de evangelisatiecommissie, in een koffiekamer die via een deur naast de toonbank te bereiken is. ‘Deze ruimte is vooral bedoeld als spreekkamer, voor ‘Onze eerste verantwoordelijkheid is er voor ons gasten die in beslotenheid willen praten’, legt Kruysse uit. De kamer doet ook dienst als opslag. In de grote wandkast liggen stapels nieuwe boeken en hangt een voorraad nieuwe kleding.

Wild idee

Het idee voor een inloophuis in Krabbendijke ontstond in het voorjaar van 2024, vertelt Kruysse. ‘De evangelisatiecommissie bestond toen zo’n drie jaar. Met elkaar hadden we het regelmatig over de vraag: Hoe kom je met meer mensen in contact? Hoe kun je een blijvend en diepgaand contact met buitenkerkelijken krijgen? Een van de commissieleden zei: ‘Er staat in het centrum een pand leeg, zouden we daar geen ruimte kunnen maken om mensen te ontmoeten?’ Dat vonden we een wild idee, maar het liet ons toch niet los. Toen zijn we ermee naar de kerkenraad gestapt.’ Nadat er groen licht komt voor een inventarisatie, begint de evangelisatiecommissie een onderzoek. Ze bezoekt kringloopwinkels en inloophuizen in Middelburg, Rotterdam, Merksem en Barneveld. ‘Hoe doen zij het, en wat zou voor ons werken? Wat zijn valkuilen? Over zulke vragen hebben we nagedacht. We wilden vooral weten hoe je mensen over de drempel krijgt die niet naar de koffieochtend van de kerk komen.’ Een kringloopwinkel blijkt de beste optie. Een plan daarvoor legt Kruysse na de zomer van 2024 aan de kerkenraad voor.

De bespreking van het plan leidt tot wat kritische vragen. ‘Of je dit wel allemaal moet optuigen voor de paar onkerkelijke mensen die in ons dorp wonen, was een van de vragen’, noemt Kruysse. Volgens Weststrate gaat het echter om meer mensen dan gedacht. ‘We hebben dat onderzocht aan de hand van stemgedrag bij verkiezingen en ledenaantallen van kerken. Het bleek dat zo’n 2000 mensen nooit of nooit meer naar een kerk gaan. Daarnaast zijn hier heel wat Oost- Europese seizoenarbeiders die in de fruitteelt werken.’ De twijfel bij de kerkenraad is aan het einde van de bespreking nog niet helemaal weg. Kruysse: ‘Toen heb ik de gelijkenis van de koninklijke bruiloft aangehaald. ‘Ga uit in de wegen en heggen; en dwing hen in te komen, opdat mijn huis vol worde.’ Dat is het bevel van de Koning van de kerk, om wegen te zoeken om mensen te bereiken met de Boodschap. Dat gaat niet alleen door de kerkdeur open te zetten – die staat hier ook slechts anderhalf uur per week open, drie keer een halfuur voor de kerkdienst.’ In het nabijgelegen Bergen op Zoom wonen veel meer onkerkelijke mensen. Waarom startte de gemeente daar geen inloop? Kruysse: ‘Daar wordt door andere kerken al iets aan evangelisatiewerk gedaan, hoewel een extra inloop misschien best zou kunnen. Maar onze eerste verantwoordelijkheid is er voor onze dorpsgenoten; we hopen dat de kringloop voor hen de drempel naar de kerk verlaagt. En voor hen willen we ook van maatschappelijke waarde zijn door christelijke naastenliefde in praktijk te brengen. Dat doen we door ze een luisterend oor te bieden, maar ook door allerlei praktische hulp aan te bieden, zoals bij computerproblemen.’

Enthousiast

Uiteindelijk stemt de kerkenraad toch in met het plan. In het najaar van 2024 zoekt de commissie uit of het leegstaande pand in het centrum aan te kopen is. ‘De prijs viel wel mee, maar in dezelfde tijd moest er op een ledenvergadering ook gestemd worden over een kostbare uitbreiding van de zaalruimte bij de kerk. Dus wij durfden het voorstel om het pand aan te kopen niet meer te presenteren; we zagen het spoor doodlopen’, vertelt Kruysse. ‘Maar toen klopte een gemeentelid bij ons aan. Hij wist van de plannen en wilde het pand wel kopen, zodat wij het kunnen huren. Toen waren we ineens van het probleem af. In het voorjaar van 2025 werd de koop gesloten.’ Via een gemeenteavond worden de plannen gepresenteerd en roept de commissie vrijwilligers op om zich te melden. Het plan wordt enthousiast ontvangen; tientallen gemeenteleden bieden hun diensten aan. ‘Het pand was nog keurig, maar er moest wel een nieuwe vloer in, er moest geverfd worden, het assortiment moest bepaald en verzameld worden’, somt Kruysse op. De kosten voor de opknapbeurt zijn laag, omdat de giften binnenstromen en veel materialen geschonken worden. Laminaat, 180 meter steigerhout voor het meubilair en verf bijvoorbeeld.

Belastingplichtig

Een van de gemeenteleden die door de commissie zelf gevraagd worden om mee te denken is Jos Weststrate. ‘Je moet mij geen vloertje laten leggen, maar ik heb in de accountancy gewerkt, dus ik weet iets over juridische zaken.’ Als kerkelijke gemeente kun je niet zomaar een winkel openen, want dan ga je deelnemen aan het economisch verkeer, legt de docent bedrijfseconomie uit. ‘Daarmee zou de belastingdienst de kerk als belastingplichtig beoordelen, want als één van je activiteiten belastingplichtig is, geldt dat automatisch voor al je activiteiten. Dus bijvoorbeeld ook de verkoping van de vrouwenvereniging en de zaalverhuur.’ Om dat te voorkomen, zou je een aparte stichting moeten oprichten, adviseert Weststrate. Hij helpt zelf bij de uitvoering van dat advies. ‘Bij het opstellen van de statuten is het bijvoorbeeld belangrijk dat je de juiste woorden gebruikt. Als je dat goed doet, kun je op termijn namelijk vrijstelling van belasting krijgen, omdat de kringloop geen winstoogmerk heeft.’ Na maandenlange arbeid opent Het Kruispunt op zaterdag 25 oktober 2025 zijn deuren. Op de gevel staat ‘Breed of smal’, naar de titel van het (bij Van Velzen in Krabbendijke gedrukte) boek van ds. J. de Kok (die in Krabbendijke ambtsdrager is geweest). Het thema komt binnen op verschillende manieren terug. Aan de wand hangt een levensgrote plaat van de brede en de smalle weg, op tafel liggen foldertjes met uitleg bij een paar details van de plaat. ‘We hebben voor dit thema gekozen, omdat het een aansprekend beeld is dat Jezus Zelf gebruikt om aan te geven dat er maar twee wegen zijn’, licht Kruysse toe. ‘Het is voor een inloop een sterk beeld; iedereen die hier binnenkomt, staat op de plaat afgebeeld’, vult Weststrate aan.

Voorzienigheid

In de eerste weken zijn al meerdere gesprekken met onkerkelijken gevoerd. ‘Gisteren nog met een jonge vrouw die verkering heeft met iemand uit een ander kerkverband. Hij ging niet meer naar de kerk, maar zij wilde alles over de kerk en de Bijbel weten. Ze was blij dat ze haar vragen kon stellen.’ Zelfs mensen uit Noord-Brabant belanden in de inloop, vertelt een vrijwilliger die deze zaterdagmorgen ook aanwezig is. Hij sprak een ouder stel uit ’s-Hertogenbosch dat een dagje naar Zeeland ging. ‘Ze besloten bij Rilland even de snelweg af te gaan, kwamen in Krabbendijke terecht, parkeerden hun auto hier voor de deur en liepen even naar binnen. We hebben ze wat evangelisatiemateriaal mee kunnen geven. Ja, wat gelooft gij van de voorzienigheid Gods?’